piątek, 31 października 2025

Lutfiskens dag (Sverige)

 

Dzień Lutefisk (tradycyjna kuchnia domowa) (Szwecja)

Święto Lutefisk przypada zawsze w piątek poprzedzający Dzień Wszystkich Świętych.

Inicjatywę zorganizowania tego dnia podjęło kilku czołowych szwedzkich szefów kuchni. Lutefisk to danie pochodzące z Holandii, spożywane głównie w Szwecji i Norwegii, częściowo w Finlandii, natomiast w Danii uważany jest za barbarzyńską osobliwość północnoeuropejską, wywodzącą się z Holandii.

Lutefisk (także: ryba mydlana, ryba w ługu) to jedyne danie, które od ponad 500 lat jest ulubionym daniem imprezowym w Szwecji przez cały rok. Dawniej Szwedzi jedli lutefisk podczas weekendów.

Najstarsza wzmianka o tradycji szwedzkiej lutefisk pochodzi z Linköping. Mówi się, że biskup Hans Brask (1464–1538) w czasie Wielkiego Postu jadał lutefisk z migdałami, rodzynkami i groszkiem. Kolejnym wielkim miłośnikiem lutefisk był król Gustaw III i jego dwór. Na początku XVI wieku, lutefisk umieszczano na stołach książąt jako popularne i pyszne danie.

W XVI wieku istnieli uprzywilejowani handlarze rybami, posiadający tytuł zawodowy „moczycieli ryb”.  Suszona ryba była sprzedawana, w stanie mokrym, w szwedzkich miasteczkach targowych. Uprzywilejowani handlarze rybami, którymi były zwykle kobiety, nosili tytuł zawodowy: kobiety – „fiskblöterskor”, podczas gdy ich koledzy – „fiskblötare”.

Lutefisk, to suszona ryba, tradycyjnie używa się sztokfisza, czyli dorsza, ale również często zastępuje się go szczupakiem, sandaczem, leszczem, sieją.  Suszoną rybę przez kilka dni moczy się w wodzie, a następnie przez kolejne kilka dni maceruje w ługu sodowym – substancji silnie żrącej. Po wyjęciu z ługu ponownie konieczne jest kilkudniowe moczenie w wodzie, celem wypłukania szkodliwej substancji. Galaretowatą, silnie aromatyczną rybę gotuje się lub smaży i następnie podaje się ją z warzywami lub innymi dodatkami.

Lutefisk to tradycyjne danie kuchni norweskiej, spożywane w okresie Bożego Narodzenia. Danie popularne jest także w Stanach Zjednoczonych, przede wszystkim wśród osób pochodzenia norweskiego, które spożywają lutefisk zamiast indyka w Dzień Dziękczynienia.

Lutfiskens dag – ten dzień został ustanowiony przez Lutfiskens Vänner. Stowarzyszenie Lutfisken Vänner jest otwarte dla każdego, kto lubi lutefisk. Na swojej stronie publikują przepisy kulinarne i wydarzenia związane ze świętem.

Brak komentarzy:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...